{"id":15,"date":"2026-09-21T13:31:03","date_gmt":"2026-09-21T11:31:03","guid":{"rendered":"https:\/\/www.nasiprzodkowie.pl\/dna\/etyka\/dane-genetyczne-a-rodo\/"},"modified":"2026-09-21T13:31:03","modified_gmt":"2026-09-21T11:31:03","slug":"dane-genetyczne-a-rodo","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.nasiprzodkowie.pl\/dna\/etyka\/dane-genetyczne-a-rodo\/","title":{"rendered":"Dane genetyczne a RODO: co przys\u0142uguje osobie badanej"},"content":{"rendered":"

Wynik testu genealogicznego nie jest zwyk\u0142\u0105 informacj\u0105 o kliencie. W prawie unijnym nale\u017cy do w\u0105skiej grupy danych obj\u0119tych szczeg\u00f3ln\u0105 ochron\u0105 \u2014 razem z danymi o zdrowiu, pogl\u0105dach politycznych czy przynale\u017cno\u015bci wyznaniowej. Warto wiedzie\u0107, co z tego wynika, zanim wy\u015ble si\u0119 pr\u00f3bk\u0119.<\/p>\n

Podstawa prawna:<\/strong> rozporz\u0105dzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016\/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony os\u00f3b fizycznych w zwi\u0105zku z przetwarzaniem danych osobowych, powszechnie nazywane RODO.<\/p>\n

Dlaczego dane genetyczne s\u0105 traktowane osobno<\/h2>\n

Rozporz\u0105dzenie definiuje dane genetyczne w art. 4 pkt 13 jako dane dotycz\u0105ce odziedziczonych lub nabytych cech genetycznych osoby, ujawniaj\u0105ce niepowtarzalne informacje o jej fizjologii lub zdrowiu, uzyskane w szczeg\u00f3lno\u015bci z analizy pr\u00f3bki biologicznej.<\/p>\n

Art. 9 ust. 1 zakazuje przetwarzania takich danych. Zakaz jest regu\u0142\u0105, a przetwarzanie wyj\u0105tkiem \u2014 odwrotnie ni\u017c przy danych zwyk\u0142ych. Wyj\u0105tki wylicza art. 9 ust. 2 i przy komercyjnych testach genealogicznych w gr\u0119 wchodzi przede wszystkim lit. a: wyra\u017ana zgoda osoby, kt\u00f3rej dane dotycz\u0105.<\/p>\n

S\u0142owo \u201ewyra\u017ana\u201d ma tu znaczenie. Nie wystarczy zgoda domniemana ani zgoda wynikaj\u0105ca z samego faktu zam\u00f3wienia us\u0142ugi. Musi by\u0107 odr\u0119bna, \u015bwiadoma i odnosi\u0107 si\u0119 do konkretnego celu.<\/p>\n

Jakie prawa przys\u0142uguj\u0105<\/h2>\n

Dost\u0119p do danych \u2014 art. 15.<\/strong> Mo\u017cesz \u017c\u0105da\u0107 informacji, czy i jakie Twoje dane s\u0105 przetwarzane, w jakim celu, komu s\u0105 ujawniane i przez jaki czas b\u0119d\u0105 przechowywane, a tak\u017ce otrzyma\u0107 ich kopi\u0119.<\/p>\n

Usuni\u0119cie danych \u2014 art. 17.<\/strong> Mo\u017cesz \u017c\u0105da\u0107 usuni\u0119cia danych, mi\u0119dzy innymi gdy nie s\u0105 ju\u017c potrzebne do celu, w kt\u00f3rym je zebrano, albo gdy cofn\u0105\u0142e\u015b zgod\u0119 i nie ma innej podstawy przetwarzania. Prawo to nie jest bezwzgl\u0119dne \u2014 art. 17 ust. 3 przewiduje sytuacje, w kt\u00f3rych administrator mo\u017ce odm\u00f3wi\u0107, na przyk\u0142ad gdy przetwarzanie jest konieczne do wywi\u0105zania si\u0119 z obowi\u0105zku prawnego.<\/p>\n

Przenoszenie danych \u2014 art. 20.<\/strong> Gdy przetwarzanie opiera si\u0119 na zgodzie i odbywa si\u0119 w spos\u00f3b zautomatyzowany, mo\u017cesz otrzyma\u0107 swoje dane w powszechnie u\u017cywanym formacie nadaj\u0105cym si\u0119 do odczytu maszynowego. To w\u0142a\u015bnie na tym prawie opiera si\u0119 mo\u017cliwo\u015b\u0107 pobrania pliku z surowymi danymi.<\/p>\n

Cofni\u0119cie zgody \u2014 art. 7 ust. 3.<\/strong> Zgod\u0119 mo\u017cna wycofa\u0107 w dowolnym momencie i musi to by\u0107 r\u00f3wnie \u0142atwe jak jej udzielenie. Wycofanie dzia\u0142a na przysz\u0142o\u015b\u0107: nie uniewa\u017cnia przetwarzania, kt\u00f3re odby\u0142o si\u0119 wcze\u015bniej zgodnie z prawem.<\/p>\n

Informacja przy zbieraniu danych \u2014 art. 13 i 14.<\/strong> Administrator ma obowi\u0105zek poinformowa\u0107 Ci\u0119 mi\u0119dzy innymi o celach przetwarzania, podstawie prawnej, odbiorcach danych i okresie przechowywania. Je\u015bli w regulaminie tych informacji nie ma, jest to samo w sobie sygna\u0142 ostrzegawczy.<\/p>\n

Przekazywanie danych poza Uni\u0119<\/h2>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 serwis\u00f3w oferuj\u0105cych testy genealogiczne ma siedzib\u0119 poza Europejskim Obszarem Gospodarczym. Oznacza to, \u017ce dane s\u0105 przekazywane do pa\u0144stwa trzeciego, a taki transfer reguluj\u0105 przepisy rozdzia\u0142u V rozporz\u0105dzenia \u2014 musi opiera\u0107 si\u0119 na jednej z przewidzianych tam podstaw.<\/p>\n

W praktyce warto sprawdzi\u0107 w polityce prywatno\u015bci, gdzie fizycznie s\u0105 przechowywane dane, na jakiej podstawie odbywa si\u0119 transfer i jakie prawa przys\u0142uguj\u0105 wobec podmiotu spoza Unii. Deklaracja zgodno\u015bci z RODO w materia\u0142ach marketingowych to nie to samo co wskazanie konkretnej podstawy prawnej transferu.<\/p>\n

Trzy r\u00f3\u017cne rzeczy, kt\u00f3re \u0142atwo pomyli\u0107<\/h2>\n

Przy usuwaniu danych rozr\u00f3\u017cnij: zamkni\u0119cie konta w serwisie, usuni\u0119cie danych genetycznych z bazy dopasowa\u0144 oraz zniszczenie fizycznej pr\u00f3bki biologicznej przechowywanej przez laboratorium. Bywa, \u017ce s\u0105 to trzy odr\u0119bne czynno\u015bci, wymagaj\u0105ce trzech odr\u0119bnych wniosk\u00f3w, a wykonanie jednej nie poci\u0105ga za sob\u0105 pozosta\u0142ych. Warto w \u017c\u0105daniu wymieni\u0107 je wprost.<\/p>\n

Osobno sprawd\u017a, czy udzielone zgody na udzia\u0142 w badaniach naukowych s\u0105 odr\u0119bne od zgody podstawowej i czy mo\u017cna cofn\u0105\u0107 sam\u0105 zgod\u0119 badawcz\u0105, zachowuj\u0105c konto.<\/p>\n

Czego nie da si\u0119 zrobi\u0107: zgoda za bliskich<\/h2>\n

To najwa\u017cniejszy punkt ca\u0142ego tekstu i nie rozwi\u0105zuje go \u017cadne prawo. Tw\u00f3j wynik m\u00f3wi nie tylko o Tobie. Ujawnia informacje o rodzicach, rodze\u0144stwie i dzieciach \u2014 o ludziach, kt\u00f3rzy niczego nie podpisywali i mog\u0105 sobie tego nie \u017cyczy\u0107.<\/p>\n

Rozporz\u0105dzenie tej sytuacji nie porz\u0105dkuje, bo zgod\u0119 mo\u017ce wyrazi\u0107 wy\u0142\u0105cznie osoba, kt\u00f3rej dane dotycz\u0105, a z technicznego punktu widzenia badasz w\u0142asn\u0105 pr\u00f3bk\u0119. Pozostaje wi\u0119c kwestia zwyk\u0142ej przyzwoito\u015bci: uprzedzi\u0107 bliskich, \u017ce zamierzasz si\u0119 przebada\u0107 i \u017ce wynik b\u0119dzie widoczny dla innych badanych os\u00f3b.<\/p>\n

Analogicznie wygl\u0105da sprawa przy badaniu cudzej pr\u00f3bki. Osoba badana musi rozumie\u0107, co si\u0119 bada i jakie mog\u0105 by\u0107 konsekwencje, w tym te nieoczekiwane. Przy osobach starszych, u kt\u00f3rych zdolno\u015b\u0107 do \u015bwiadomego wyra\u017cenia zgody bywa ograniczona, oraz przy dzieciach sytuacja wymaga szczeg\u00f3lnej rozwagi, a w razie w\u0105tpliwo\u015bci \u2014 porady prawnej.<\/p>\n

Wynik testu a post\u0119powanie s\u0105dowe<\/h2>\n

Wyniki konsumenckich test\u00f3w genealogicznych nie zast\u0119puj\u0105 bada\u0144 wykonywanych na potrzeby post\u0119powania s\u0105dowego. Sprawy o ustalenie lub zaprzeczenie pochodzenia dziecka prowadzi si\u0119 w odr\u0119bnym trybie, a badania wykonuj\u0105 akredytowane laboratoria przy zachowaniu procedury identyfikacji os\u00f3b badanych. Je\u015bli Twoja sprawa ma wymiar prawny, skonsultuj si\u0119 z adwokatem lub radc\u0105 prawnym.<\/p>\n

Gdzie si\u0119 zwr\u00f3ci\u0107<\/h2>\n

Organem nadzorczym w Polsce jest Prezes Urz\u0119du Ochrony Danych Osobowych. Je\u017celi administrator nie odpowiada na \u017c\u0105danie albo odpowiada odmownie bez uzasadnienia, przys\u0142uguje skarga do organu nadzorczego (art. 77 rozporz\u0105dzenia).<\/p>\n

Zastrze\u017cenie<\/h2>\n

Materia\u0142 zweryfikowano 21 wrze\u015bnia 2026 r. Jest to niezale\u017cne opracowanie redakcyjne o charakterze informacyjnym, przygotowane na podstawie tekstu rozporz\u0105dzenia. Nie stanowi porady prawnej i nie uwzgl\u0119dnia okoliczno\u015bci indywidualnej sprawy. Stan prawny oraz regulaminy serwis\u00f3w mog\u0105 si\u0119 zmieni\u0107 \u2014 przed podj\u0119ciem decyzji sprawd\u017a \u017ar\u00f3d\u0142a oficjalne, a w sprawach spornych skorzystaj z pomocy prawnika.<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142a<\/h2>\n