{"id":18,"date":"2026-09-23T18:38:33","date_gmt":"2026-09-23T16:38:33","guid":{"rendered":"https:\/\/www.nasiprzodkowie.pl\/policja\/katyn\/jak-sprawdzic-liste-ostaszkowa\/"},"modified":"2026-09-23T18:38:33","modified_gmt":"2026-09-23T16:38:33","slug":"jak-sprawdzic-liste-ostaszkowa","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.nasiprzodkowie.pl\/policja\/katyn\/jak-sprawdzic-liste-ostaszkowa\/","title":{"rendered":"Jak sprawdzi\u0107, czy przodek by\u0142 je\u0144cem Ostaszkowa"},"content":{"rendered":"

Je\u015bli przedwojenny policjant z Twojej rodziny znikn\u0105\u0142 we wrze\u015bniu 1939 roku i nigdy nie wr\u00f3ci\u0142, a rodzina \u201eco\u015b s\u0142ysza\u0142a o Katyniu\u201d, istnieje uporz\u0105dkowana droga do sprawdzenia. Ofiary obozu w Ostaszkowie s\u0105 znane z nazwisk, opracowane w ksi\u0119dze cmentarnej i w bazach instytucji. Ten poradnik prowadzi od rodzinnej pami\u0119ci do dokumentu, a potem m\u00f3wi, jak zapisa\u0107 to, czego ustali\u0107 si\u0119 nie da.<\/p>\n

Co si\u0119 wydarzy\u0142o<\/h2>\n

Po 17 wrze\u015bnia 1939 roku polscy policjanci, funkcjonariusze stra\u017cy granicznej i wi\u0119ziennej oraz inni wzi\u0119ci do niewoli przez Armi\u0119 Czerwon\u0105 trafili g\u0142\u00f3wnie do obozu specjalnego NKWD w Ostaszkowie. Wiosn\u0105 1940 roku, na mocy decyzji najwy\u017cszych w\u0142adz sowieckich z 5 marca 1940 roku, je\u0144cy zostali wywiezieni partiami do Kalinina, dzisiejszego Tweru, i zamordowani w siedzibie tamtejszego NKWD, a cia\u0142a pogrzebano w Miednoje. Wed\u0142ug danych Muzeum Katy\u0144skiego i publikacji instytucji ofiar z tego obozu by\u0142o ponad sze\u015b\u0107 tysi\u0119cy, w zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci policjant\u00f3w. Polski Cmentarz Wojenny w Miednoje otwarto 2 wrze\u015bnia 2000 roku.<\/p>\n

Listy, z kt\u00f3rych korzystamy<\/h2>\n

Podstawowym \u017ar\u00f3d\u0142em s\u0105 sowieckie listy wywozowe z Ostaszkowa, przekazane stronie polskiej w latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych, oraz opracowana na ich podstawie ksi\u0119ga cmentarna Miednoje, wydana przez Rad\u0119 Ochrony Pami\u0119ci Walk i M\u0119cze\u0144stwa. Ksi\u0119ga zawiera przy ka\u017cdym nazwisku dane biograficzne, stopie\u0144 i jednostk\u0119, o ile uda\u0142o si\u0119 je ustali\u0107. Na tych samych \u017ar\u00f3d\u0142ach opieraj\u0105 si\u0119 wykazy prowadzone przez Muzeum Katy\u0144skie, serwis historyczny polskiej Policji i stowarzyszenia Rodzina Policyjna 1939.<\/p>\n

Osobno istnieje tak zwana Ukrai\u0144ska Lista Katy\u0144ska: wykaz os\u00f3b zamordowanych na terenie Ukrainy, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych tak\u017ce s\u0105 policjanci. Je\u015bli przodek s\u0142u\u017cy\u0142 na Kresach po\u0142udniowo-wschodnich i zosta\u0142 aresztowany, a nie wzi\u0119ty do niewoli jako jeniec, sprawd\u017a tak\u017ce t\u0119 list\u0119.<\/p>\n

Jak sprawdzi\u0107 nazwisko<\/h2>\n

Zacznij od wykazu na serwisie historycznym polskiej Policji i od zasob\u00f3w Muzeum Katy\u0144skiego. Wpisuj nazwisko w wariantach, bo listy sporz\u0105dzano po rosyjsku, a potem transliterowano z powrotem, wi\u0119c pisownia bywa zniekszta\u0142cona. Por\u00f3wnuj nie samo nazwisko, ale imi\u0119, rok urodzenia, imi\u0119 ojca i jednostk\u0119, bo w\u015br\u00f3d kilku tysi\u0119cy policjant\u00f3w te same nazwiska powtarzaj\u0105 si\u0119 wielokrotnie. Zapisz, na kt\u00f3rej li\u015bcie i pod jak\u0105 pozycj\u0105 jest wpis, oraz dat\u0119 listy wywozowej, je\u015bli jest podana.<\/p>\n

Je\u015bli nazwiska nie ma, to jeszcze nie dow\u00f3d, \u017ce przodek nie by\u0142 w Ostaszkowie. Listy nie s\u0105 kompletne, a nazwisko mo\u017ce by\u0107 zniekszta\u0142cone poza rozpoznanie. Sprawd\u017a wtedy indeksy represjonowanych i zapytaj Muzeum Katy\u0144skie, podaj\u0105c wszystkie znane dane.<\/p>\n

Rodziny je\u0144c\u00f3w<\/h2>\n

Je\u015bli rodzina policjanta mieszka\u0142a w 1940 roku na ziemiach zaj\u0119tych przez ZSRR, sprawd\u017a tak\u017ce jej los. Deportacja z 13 kwietnia 1940 roku obj\u0119\u0142a mi\u0119dzy innymi rodziny je\u0144c\u00f3w wojennych i policjant\u00f3w, wywo\u017cone do Kazachstanu. Dokumentacja tych deportacji, w tym wykazy i p\u00f3\u017aniejsze relacje, jest opracowana w indeksach represjonowanych prowadzonych przez instytucje pami\u0119ci. Los \u017cony i dzieci bywa wi\u0119c drugim, niezale\u017cnym potwierdzeniem, \u017ce m\u0105\u017c i ojciec by\u0142 w Ostaszkowie.<\/p>\n

Co da si\u0119 ustali\u0107, a czego nie<\/h2>\n

Zwykle da si\u0119 ustali\u0107 stopie\u0144, jednostk\u0119, dat\u0119 urodzenia i numer listy wywozowej, a przez ni\u0105 przybli\u017cony czas \u015bmierci, bo partie wywo\u017cono w kolejnych dniach kwietnia i maja 1940 roku. Nie da si\u0119 ustali\u0107 dok\u0142adnego dnia \u015bmierci konkretnej osoby ani miejsca w mogile. Ekshumacje w Miednoje pozwoli\u0142y zidentyfikowa\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 ofiar po przedmiotach, ale nie wszystkie. Zapisz w notatkach to, co wiadomo, i to, co pozostaje nieznane, zamiast dopisywa\u0107 dat\u0119, kt\u00f3r\u0105 kto\u015b w rodzinie \u201ezawsze podawa\u0142\u201d.<\/p>\n

Awanse po\u015bmiertne i pami\u0119\u0107 rodzin<\/h2>\n

Ofiary zbrodni katy\u0144skiej zosta\u0142y po\u015bmiertnie awansowane na wy\u017cszy stopie\u0144 w 2007 roku; w rodzinnych notatkach warto zapisa\u0107 oba stopnie: ten z 1939 roku i ten nadany po\u015bmiertnie, z zaznaczeniem, kt\u00f3ry jest kt\u00f3ry. Rodziny ofiar zrzeszaj\u0105 si\u0119 w stowarzyszeniach Rodzina Policyjna 1939, dzia\u0142aj\u0105cych przy komendach wojew\u00f3dzkich Policji; to miejsce, w kt\u00f3rym mo\u017cna spotka\u0107 ludzi z t\u0105 sam\u0105 histori\u0105 i uzyska\u0107 pomoc w dotarciu do dokument\u00f3w.<\/p>\n

Gdzie szuka\u0107 dalej<\/h2>\n

Przedwojenna teczka osobowa, je\u015bli przetrwa\u0142a, jest tam, gdzie akta Policji Pa\u0144stwowej; opisuje to poradnik gdzie szuka\u0107 akt policyjnych<\/a>. Korespondencja z obozu, je\u015bli rodzina j\u0105 zachowa\u0142a, jest dokumentem sama w sobie: kartki z Ostaszkowa maj\u0105 daty i stemple, kt\u00f3re potwierdzaj\u0105 pobyt lepiej ni\u017c jakakolwiek lista. Fotografi\u0119 w mundurze opisz wed\u0142ug poradnika o stopniach i mundurze<\/a>.<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142a i dalsza lektura<\/h2>\n