W polskich rodzinach s\u0142u\u017cba w policji bywa wspominana kr\u00f3tko i bez szczeg\u00f3\u0142\u00f3w, a cz\u0119sto wcale, bo w drugiej po\u0142owie XX wieku nie by\u0142 to temat, kt\u00f3rym si\u0119 chwalono. Tymczasem od tego, o kt\u00f3rej policji mowa, zale\u017cy wszystko: j\u0119zyk dokument\u00f3w, instytucja, kt\u00f3ra je dzi\u015b przechowuje, i to, czy w og\u00f3le wolno je zobaczy\u0107.<\/p>
Przodek urodzony w XIX wieku m\u00f3g\u0142 s\u0142u\u017cy\u0107 w \u017candarmerii austriackiej, policji pruskiej albo carskiej stra\u017cy ziemskiej. Jego syn m\u00f3g\u0142 wst\u0105pi\u0107 do Policji Pa\u0144stwowej po 1919 roku, w 1939 roku trafi\u0107 do Ostaszkowa albo zosta\u0107 zmobilizowanym do policji granatowej, a po wojnie znikn\u0105\u0107 z papier\u00f3w albo pojawi\u0107 si\u0119 w Milicji Obywatelskiej. Ka\u017cdy z tych etap\u00f3w to inny obieg dokument\u00f3w i inne archiwum.<\/p>
Zacznij od domu: legitymacja, zdj\u0119cie w mundurze, \u015bwiadectwo s\u0142u\u017cby, odcinek emerytury, koperta z piecz\u0119ci\u0105 posterunku. Potem akta cywilne, bo akt ma\u0142\u017ce\u0144stwa albo zgonu podaje zaw\u00f3d, a czasem stopie\u0144 i jednostk\u0119. Dopiero z imieniem, nazwiskiem, dat\u0105 urodzenia, przybli\u017conym okresem i miejscem s\u0142u\u017cby mo\u017cna napisa\u0107 do archiwum zapytanie, na kt\u00f3re da si\u0119 odpowiedzie\u0107.<\/p>
Nie oceniamy s\u0142u\u017cby konkretnych os\u00f3b. Policja granatowa i Milicja Obywatelska s\u0105 formacjami obci\u0105\u017conymi historycznie, ale to, kim by\u0142 Tw\u00f3j przodek, m\u00f3wi\u0105 jego dokumenty, nie nazwa formacji. Opisujemy, gdzie te dokumenty s\u0105 i jak je czyta\u0107. Nie prowadzimy te\u017c poszukiwa\u0144 na zlecenie i nie po\u015bredniczymy w kontakcie z archiwami; wnioski sk\u0142ada rodzina.<\/p>