Historia rodziny w miejscowości
Zacznij od daty wydarzenia i parafii, a nie od dzisiejszego adresu - granice krakowskich parafii miejskich zmieniały się wraz z rozrostem miasta i przyłączaniem podmiejskich gmin. Przynależność państwowa Krakowa zmieniała się kilkakrotnie: Austria zajęła miasto w trzecim rozbiorze, w latach 1815–1846 istniało Wolne Miasto Kraków, a po 1846 roku miasto weszło w skład Galicji. Od 1810 roku duchowni prowadzili tu akta stanu cywilnego; zespół parafii Mariackiej w Archiwum Narodowym w Krakowie obejmuje lata 1810-1933, a jego opis wymienia języki polski i łaciński. Język konkretnej księgi sprawdzaj w opisie zespołu, zamiast zakładać go z góry. Na karcie znajdziesz odsyłacze do archiwów, parafii i prasy związanej z miastem.
Parafie i księgi
Otwórz kartę parafii Mariackiej i zestaw ją z datą wydarzenia. W krakowskim Starym Mieście kilka parafii sąsiadowało ze sobą w promieniu kilkuset metrów, więc bliskość kościoła niczego nie przesądza - rozstrzyga zapis w księdze.
Dawna prasa
Otwórz kartę gazety związanej z miastem
Archiwa i źródła lokalne
Archiwum Narodowe w Krakowie · Szukaj w Archiwach. Sprawdzaj nazwy zespołów, zakres lat i sygnatury.
Mapa i kontekst
Mapa pokazuje dzisiejsze położenie Krakowa. Sprawdzając przynależność administracyjną, ustal ją dla konkretnego roku: dzielnice takie jak Podgórze czy Nowa Huta miały wcześniej własny, odrębny status.
Spisy mieszkańców jako drugi tor poszukiwań
Wykaz zbiorów online ANK wskazuje m.in. spisy Krakowa z lat 1850 (29/84), 1870 (29/86), 1880 (29/87), 1890 (29/88), 1900 (29/89) i 1910 (29/90). Archiwum opublikowało również spis z 1921 roku, zespół 29/91. To konkretne punkty wyjścia do sprawdzania adresów i składu gospodarstwa domowego.
Dobierz spis do czasu pobytu rodziny. Osoby mieszkającej w Krakowie w 1900 roku nie należy bez sprawdzenia przenosić pod ten sam adres w 1910 roku. Zanotuj dzielnicę, ulicę, numer domu, numer zapisu oraz sygnaturę. Przy zmianie numeracji domu zachowaj numer ze źródła, a współczesny odpowiednik dodaj dopiero po potwierdzeniu.
Przykład wykorzystania spisu
Załóżmy, że akt małżeństwa podaje adres jednego z narzeczonych. Wybierz najbliższy czasowo spis, znajdź właściwą część i sprawdź osoby zapisane pod tym adresem. Porównuj nazwiska, wiek, miejsce urodzenia i zawód, jeśli występują. Pod jednym adresem mogli mieszkać krewni, ale też sublokatorzy, służba albo czeladnicy. Dopiero oznaczenie relacji lub dodatkowy akt uzasadnia dodanie nowej więzi w drzewie.
Metryki i prasa
Dla parafii Mariackiej potwierdzony punkt dostępu stanowi zespół 29/328/0. Szczegóły zakresu są na naszej karcie parafii. Nie obejmuje on z definicji wszystkich mieszkańców Krakowa. Ustal wyznanie i właściwą parafię dla konkretnego wydarzenia. Następnie porównaj metrykę ze spisem mieszkańców, a ewentualne prasowe ogłoszenie z datą i adresem ustalonymi w tych dokumentach.
„Czas” może uzupełnić historię rodziny o informację publiczną, lecz znalezione nazwisko wymaga identyfikacji. W gazecie zapisuj dokładny numer i stronę; w archiwum pełną sygnaturę. Nie zastępuj tych oznaczeń nazwą miasta. Jeśli rodzina mieszkała w Podgórzu, sprawdź również odrębnie opisane spisy tego miasta, wymienione w zasobach ANK. Dzisiejsza granica Krakowa nie wyznacza automatycznie układu historycznych zespołów.
Odsyłacze do spisów i zespołu metryk sprawdzono 26 września 2026 r.; zakres pojedynczych jednostek trzeba sprawdzić przed zamówieniem.
Źródła i data weryfikacji
Podstawowe odsyłacze katalogowe sprawdzono 17 września 2026 r. Daty późniejszych sprawdzeń podajemy przy akapitach, których dotyczą. Dostępność zbiorów może się zmieniać.