Parafie · Źródła do historii rodzin

Parafia Świętego Krzyża w Warszawie

Parafia Świętego Krzyża na Krakowskim Przedmieściu: księgi w zespole 72/158/0 Archiwum Państwowego w Warszawie i wskazówki do szukania aktów.

Drzeworyt z kościołem Świętego Krzyża przy Krakowskim Przedmieściu, powozy i przechodnie na ulicy, w głębi klasycystyczny gmach z kopułą
Kościół Świętokrzyski w Warszawie, drzeworyt T. Bachelbuscha, „Tygodnik Illustrowany” 1863, t. 8, nr 216. Mazowiecka Biblioteka Cyfrowa. Wikimedia Commons, domena publiczna. Kliknięcie otwiera większy obraz.

Dane podstawowe

Miejscowość Warszawa
Wezwanie Świętego Krzyża
Wyznanie Rzymskokatolickie
Położenie lub adres Krakowskie Przedmieście 3, Warszawa
Archidiecezja - obecnie Archidiecezja Warszawska
Dekanat - obecnie Staromiejski
Zakres lat zachowanych ksiąg Zespół AP Warszawa 72/158/0: według opisu parafialnego 1826-1934, z koniecznością sprawdzenia luk; starsze księgi opisuje archiwum parafii
Skany ksiąg Potwierdzony punkt dostępu: zespół 72/158/0 w Szukaj w Archiwach

Księgi parafii Świętego Krzyża

Ustal rodzaj wydarzenia i przybliżony rok, a potem sprawdź inwentarze parafii, Archiwum Archidiecezjalne Warszawskie oraz archiwa państwowe. Przy Warszawie licz się ze stratami z 1944 roku: brak księgi w spisie bywa skutkiem zniszczeń, a nie pomyłki w poszukiwaniach, i wtedy trzeba szukać odpisów oraz akt zastępczych. Poniżej podajemy potwierdzone punkty dostępu i przykład ograniczonego rocznika.

Poradnik: poszukiwanie ksiąg metrykalnych

Miejscowość i dalsze źródła

Miejscowość w Atlasie · Dawna prasa

Dwa miejsca poszukiwania dokumentów

Oficjalny opis archiwum parafii informuje o starszych księgach od 1626 roku, stratach wojennych oraz rozproszeniu dokumentów. To nie jest deklaracja ciągłości wszystkich rodzajów metryk od tej daty. Strona odsyła również do skanów w Skanotece i opisuje korzystanie z archiwum po umówieniu. Aktualne szczegóły kontaktu sprawdzaj u przechowawcy.

Osobnym punktem dostępu jest zespół 72/158/0 w Archiwum Państwowym w Warszawie. Katalog wykazuje 217 jednostek i 87 685 skanów; opis parafialny wskazuje zakres 1826-1934. Nie oznacza to, że zachował się każdy rok każdego rodzaju ksiąg. Dla wybranej daty trzeba sprawdzić listę jednostek.

Konkretny przykład ograniczonego rocznika

Jednostka 72/158/0/-/1 z 1826 roku zawiera małżeństwa o numerach 171-260 i zgony o numerach 1460-1548. Nie jest więc pełnym kompletem urodzeń, ślubów i zgonów za ten rok. Z kolei tytuł jednostki 72/158/0/-/2 z 1828 roku wymienia wszystkie trzy rodzaje akt. Porównanie tytułów pozwala uniknąć zamawiania księgi, która z definicji nie obejmuje szukanego wydarzenia.

Załączniki do małżeństwa

W opisie zespołu wymieniono także aneksy. Mogą prowadzić do odpisów wcześniejszych dokumentów, dlatego przy odnalezionym ślubie warto sprawdzić, czy zachowała się odpowiadająca mu dokumentacja. Zanotuj rok i numer aktu małżeństwa, nazwiska obojga małżonków oraz sygnaturę. Nie zakładaj, że załączniki muszą być umieszczone bezpośrednio obok skanu aktu.

Po negatywnym wyniku

Najpierw ustal, czy brak dotyczy nazwiska w indeksie, aktu w zachowanej księdze, czy samego rocznika w katalogu. To trzy odmienne sytuacje. Przy braku nazwiska sprawdź pisownię i numerację aktów. Przy luce w roczniku porównaj informację o pierwopisie i wtóropisie oraz zapytaj przechowawcę o inne egzemplarze. Ogólna wiedza o zniszczeniach Warszawy nie wystarcza, by uznać konkretny dokument za utracony.

W zapytaniu podaj parafię Świętego Krzyża w Warszawie, rodzaj wydarzenia, przedział lat oraz znane imiona rodziców lub małżonka. Dołącz informację, które jednostki już sprawdzono. Zachowaj rozróżnienie między archiwum parafialnym a państwowym: odpowiedź jednej instytucji nie musi obejmować zbioru drugiej. Własne ustalenia porównuj z adresem rodziny z czasu wydarzenia, ponieważ dzisiejsza przynależność ulicy nie rozstrzyga o dawnej księdze.

Wskazane opisy zasobu sprawdzono 26 września 2026 r. Nie potwierdzono kompletności wszystkich roczników i skanów.

Źródła i data weryfikacji

Podstawowe odsyłacze katalogowe sprawdzono 17 września 2026 r. Daty późniejszych sprawdzeń podajemy przy akapitach, których dotyczą. Dostępność zbiorów może się zmieniać.