Miasto i adresy

Dawne nazwy poznańskich ulic

Wilhelmsplatz to plac Wolności, Schlossfreiheit to Święty Marcin. Zbiór naukowców UAM obejmuje 2582 ulice z datami zmian nazw od 1916 do 2018 r.

Redakcja Nasi Przodkowie - PoznańAktualizacja: 7.10.20262 min czytania
Plac Wolności, wówczas Wilhelmsplatz, na pocztówce z 1916 r.
Wilhelmsplatz, dziś plac Wolności, pocztówka z 1916 r. Zeno.org. Domena publiczna, Wikimedia Commons. Kliknięcie otwiera większy obraz.

Adres z karty meldunkowej z 1905 r. albo z niemieckiej książki adresowej rzadko pasuje do dzisiejszego planu. Wiele poznańskich ulic zmieniało nazwy kilkakrotnie: w okresie pruskim, w 1919 r., w czasie okupacji, po 1945 r. i po 1989 r.

Dwa przykłady

Okres Dzisiejszy plac Wolności Dzisiejsza ul. Święty Marcin
XIX w. do 1919 Wilhelmsplatz (od 1815 r.) Sankt Martin Strasse (po 1797 r.)
1919-1939 Plac Wolności (od czerwca 1919 r.) Święty Marcin; od 1935 r. odcinki zachodnie jako Aleja Marszałka Piłsudskiego
1939-1945 ponownie Wilhelmsplatz Schlossfreiheit
1945-1989 Plac Wolności ul. Czerwonej Armii
od 1989 Plac Wolności Święty Marcin

Ta sama kamienica przy Świętym Marcinie mogła więc w dokumentach jednej rodziny mieć cztery różne adresy, choć nikt się nie przeprowadzał.

Zestawienie zmian nazw (UAM)

Najpełniejsze dostępne zestawienie przygotowali P. Dobkiewicz, A.W. Brzezińska i M. Fabiszak z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza: „Street name changes in Poznań, Słubice and Zbąszyń, Poland 1916-2018”. Plik XLSX zawiera 2582 ulice Poznania; dla każdej podaje rok nadania nazwy, rok zmiany lub tłumaczenia i rok usunięcia. Zbiór udostępniono w 2022 r. w repozytorium CLARIN-PL na licencji CC BY-NC 3.0.

Zestawienie zaczyna się w 1916 r., więc dla starszych nazw pruskich trzeba sięgnąć do planów miasta i książek adresowych z epoki.

Jak przełożyć dawny adres na dzisiejszy

  1. Zapisz adres dokładnie tak, jak w dokumencie, razem z rokiem.
  2. Wyszukaj nazwę w zestawieniu UAM i sprawdź, czy w tym roku obowiązywała.
  3. Gdy nazwa jest starsza niż 1916 r., odszukaj ulicę na planie z epoki; wykaz planów zawiera strona o planach Poznania.
  4. Sprawdź numer domu w książce adresowej z tego samego roku. Numeracja domów również mogła się zmienić, a spis według ulic pokazuje sąsiednie domy.

Przełożony adres wskazuje dzielnicę, a z nią parafię i urząd stanu cywilnego. Pamiętaj, że przedmieścia do 1900 r. i później miały własne urzędy; daty opisuje strona o granicach miasta.

Źródła

Źródła sprawdzone 7 października 2026 r.