.jpg){kind=link}
Książka adresowa mówi, gdzie mieszkał przodek, czym się zajmował i czy prowadził warsztat lub sklep. Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa (WBC) ma zeskanowane poznańskie wydania z lat 1844-1937: do 1917 r. niemieckie, od 1923 r. polskie.
Co jest w książce adresowej
Książki adresowe zawierały zwykle alfabetyczny spis mieszkańców z zawodem i adresem, a wiele z nich także spis domów według ulic, wykaz urzędów i instytucji oraz spis firm według branż. Układ konkretnego rocznika najlepiej sprawdzić w spisie treści skanu. Porównanie kilku kolejnych roczników pokazuje przeprowadzki rok po roku. Część wydań z lat 1894-1899 obejmuje także przedmieścia: Jeżyce (Jersitz), Łazarz (St. Lazarus), Wildę, Piotrowo, Berdychowo i Bartholdshof.
Przed 1919 r. nazwy ulic są niemieckie. Do rozszyfrowania służy zestawienie zmian nazw opisane na stronie o dawnych nazwach ulic.
Wydania w WBC
Każdy odsyłacz prowadzi do opisu publikacji w WBC, skąd otwiera się skan.
| Rok | Tytuł (skrócony) |
|---|---|
| 1844, 1845 | Wohnungs-Anzeiger |
| 1855, 1862, 1865, 1868 | Posener Wohnungs-Anzeiger |
| 1872, 1876 | Adressbuch (wydanie z 1876 r. oparte na spisie ludności z 1 grudnia 1875 r.) |
| 1879, 1882, 1884 | Adress- und Geschäfts-Handbuch; 1884 Wohnungs- und Geschäfts-Anzeiger |
| 1885, 1886, 1887, 1888, 1889 | Adress- und Geschäfts-Handbuch |
| 1890, 1891, 1892, 1893 | Adress- und Geschäfts-Handbuch |
| 1894, 1895, 1896, 1897, 1898, 1899 | Adress- und Geschäfts-Handbuch z przedmieściami |
| 1900, 1901, 1902, 1903, 1904 | Adressbuch |
| 1905, 1906, 1907, 1908, 1909 | Adressbuch |
| 1910, 1911, 1912, 1913, 1914 | Adressbuch |
| 1916, 1917 | Adressbuch |
| 1923, 1926 | Książka adresowa miasta stołecznego Poznania |
| 1930, 1933 | Księga adresowa miasta stołecznego Poznania |
| 1936/37 | Księga adresowa dla handlu, przemysłu i rzemiosła |
Lata 1907, 1923, 1926, 1930 i 1933 mają w WBC po dwa egzemplarze; przy nieczytelnej stronie warto otworzyć drugi.
Wydania specjalne
W WBC są też książki adresowe miejskiego zarządu opieki nad ubogimi (Adressbuch der Städtischen Armen-Verwaltung) z lat 1885, 1886, 1890, 1894, 1912 i 1914, książka adresowa oficerów i urzędników z okresu pruskiego, książka adresowa oficerów garnizonu z okresu międzywojennego oraz spisy abonentów telefonicznych z lat 1924 i 1926/27.
Luki
W WBC nie znaleźliśmy wydań z 1915 r., lat 1918-1922 i 1934-1939 ani książek adresowych z okresu okupacji. To brak w tej bibliotece, nie dowód, że takich wydań nie było. Lata te można uzupełnić kartoteką ewidencji ludności, która podaje kolejne adresy do 1931 r.
Źródła
- Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa - opisy wydań podane w tabeli
- Biblioteka Raczyńskich - bazy i zasoby cyfrowe
Źródła sprawdzone 7 października 2026 r.