Adres „Poznań” w życiorysie pradziadka nie mówi, gdzie szukać jego aktu urodzenia. Dzisiejsze dzielnice przez dziesięciolecia były osobnymi gminami z własnymi parafiami i urzędami stanu cywilnego. Akt urodzenia dziecka z Jeżyc z 1895 r. jest w księgach urzędu jeżyckiego, a nie miejskiego. Najpierw trzeba więc ustalić, czy w roku zdarzenia dzielnica należała już do miasta.
Kiedy które przedmieście weszło do Poznania
| Rok | Przyłączone obszary |
|---|---|
| 1797 | Święty Marcin, Święty Wojciech |
| 1800 | Chwaliszewo |
| 1900 | Jeżyce, Łazarz (St. Lazarus), Wilda, Górczyn |
| 1907 | Sołacz |
| 1925 | Główna, Komandoria, Rataje, Starołęka (Mała), Winiary, obszar dworski Naramowice, Dębiec |
| 1933 | Golęcin z częścią Podolan, reszta Sołacza |
| 1940-1942 | m.in. Antoninek, Kobylepole, Chartowo, Żegrze, Krzesiny, Głuszyna, Minikowo, Junikowo, Ławica, Smochowice, Krzyżowniki, Strzeszyn, Podolany, Naramowice |
| 1950 | reszta Naramowic |
| 1974 | Piątkowo |
| 1987 | m.in. Kiekrz, Morasko, Radojewo, Umultowo, część Plewisk |
Przyłączenie z 1925 r. wprowadziło rozporządzenie Rady Ministrów z 17 grudnia 1924 r. (Dz.U. 1924 poz. 996), obowiązujące od 1 stycznia 1925 r.; powierzchnia miasta wzrosła wtedy mniej więcej dwukrotnie. Okupant w latach 1940-1942 powiększył miasto o 14 889 ha i nadał przyłączonym wsiom niemieckie nazwy, np. Junikowo stało się Lenzingen, a Ławica Steineck. Te nazwy pojawiają się w dokumentach z czasu wojny.
Co z tego wynika dla poszukiwań
Przed rokiem przyłączenia szukaj aktu w parafii i urzędzie stanu cywilnego dawnej gminy, po nim w księgach miejskich. Dla lat 1874-1914 tabelę urzędów Poznania i przedmieść ze skanami w Archiwum Państwowym zawiera strona o urzędach stanu cywilnego. Przykładowo urząd jeżycki ma skany z lat 1890-1900, wildecki 1895-1900, łazarski 1898-1900, a urząd Głównej, przyłączonej dopiero w 1925 r., z lat 1904-1914.
Granica miasta nie pokrywała się z granicą parafii, a parafie na przedmieściach powstawały z czasem: odpisy ksiąg jeżyckiej parafii Najświętszego Serca Jezusa i św. Floriana zaczynają się w Archiwum Państwowym w 1895 r. Parafię dla danego adresu i roku trzeba ustalić osobno.
Przedmieścia w książkach adresowych
Książki adresowe Poznania objęły przedmieścia wcześniej niż granice miasta. Wydania z lat 1894-1899 wymieniają w tytule „Vororte” Bartholdshof, Berdychowo, Jersitz (Jeżyce), St. Lazarus (Łazarz), Pietrowo i Wilda, a wydanie z 1900 r. Jersitz, St. Lazarus i Wildę. Adres na Jeżycach z 1896 r. można więc sprawdzić w książce adresowej Poznania, choć akt z tego roku jest w urzędzie jeżyckim. Wykaz wydań: książki adresowe 1844-1937.
Źródła
- Rozporządzenie Rady Ministrów z 17 grudnia 1924 r. o rozszerzeniu granic miasta Poznania, Dz.U. 1924 poz. 996
- TVN24 - przyłączenia z lat 1925 i 1933
- Wikipedia - Historia Poznania (poszerzenie granic 1940-1942)
- Wikipedia - Podział administracyjny Poznania
- Kultura.poznan.pl - Wilda
Źródła sprawdzone 7 października 2026 r.