Plany Poznania z XIX i XX wieku - Nasi Przodkowie

Plan Poznania z 1888 r., autor Ernst Rehfeld. Domena publiczna, Wikimedia Commons. Kliknięcie otwiera większy obraz.

Plan z epoki rozstrzyga sprawy, których nie wyjaśni żaden indeks: przy jakiej ulicy stał dom z książki adresowej, czy leżał w mieście czy na przedmieściu i do którego kościoła rodzina miała najbliżej. Dla Poznania z XIX i początku XX w. jest kilka planów dostępnych w domenie publicznej.

Plany warte otwarcia

Plan	Gdzie	Przydatny do
Mapa F. Corvinusa, 1856	Biblioteka Raczyńskich; na Wikimedia Commons dziesięć fragmentów różnych części miasta	miasto przed budową pierścienia fortów i przed przyłączeniem przedmieść
Plan Ernsta Rehfelda, 1888	Wikimedia Commons	śródmieście z niemieckimi nazwami ulic, okres pierwszych książek adresowych z przedmieściami
Plan „Posen” w Meyers Konversations-Lexikon, wyd. 4 (1885-1890)	Wikimedia Commons	szybki ogląd miasta z okolicą
„Plan von Posen und den Vororten”	WBC	miasto razem z Jeżycami, Łazarzem i Wildą
„Plan stołecznego miasta Poznania”, kilkanaście wydań	WBC	polskie nazwy ulic okresu międzywojennego

Daty wydań planów w WBC trzeba odczytać z opisu każdego egzemplarza. Zbiory kartograficzne tej biblioteki są zebrane w kolekcji z historycznym geoportalem.

Porównanie z dzisiejszym planem

Miejski geoportal (sipgeoportal.geopoz.poznan.pl) pokazuje dzisiejsze ulice i działki. Przy porównaniu pamiętaj o trzech zmianach:

nazwy ulic, opisane na stronie o dawnych nazwach;
granice miasta, opisane na stronie o przyłączeniach;
zabudowę, bo część dawnych ulic zniknęła po zniszczeniach wojennych i przebudowach.

Na planie z 1888 r. Jeżyce, Łazarz i Wilda leżą jeszcze za granicą miasta. Dom, który stoi dziś w środku dzielnicy, mógł wtedy należeć do gminy wiejskiej z własnym urzędem stanu cywilnego.

Źródła

Źródła sprawdzone 7 października 2026 r.