Kartoteka ewidencji ludności Poznania 1870-1931

Kto mieszkał w Poznaniu między 1870 a 1931 rokiem, ma dużą szansę na własną kartę meldunkową. Kartotekę założyło w 1870 r. pruskie Prezydium Policji w Poznaniu i prowadziło ją do 1932 r. Dziś jest częścią zespołu „Akta miasta Poznania” w Archiwum Państwowym w Poznaniu: 1091 pudeł, w każdym od około 850 do 1000 kart, razem ponad 1,25 mln haseł osobowych.

Co jest na karcie

Kartę zakładano dla mieszkańca, a po ślubie zwykle dopisywano do niej żonę i dzieci. Najczęściej zawiera nazwisko i imiona, zawód, datę i miejsce urodzenia oraz kolejne adresy w mieście z datami przeprowadzek. Często są też informacje o małżeństwie, zgonie i służbie wojskowej.

Do 1918 r. karty wypełniali urzędnicy pruscy po niemiecku, później wpisy prowadzono po polsku. Na jednej karcie można więc spotkać „Franz” w starszej części i „Franciszek” w młodszej.

Wyszukiwarka e-kartoteka.net

Skany kart udostępnia serwis Szukaj w Archiwach, a archiwum przygotowało do nich osobny indeks nazwisk: e-kartoteka.net. Według wskazówek serwisu wyszukiwarka:

• traktuje formy na -ski i -ska jako jedno nazwisko,
• zamienia polskie i niemieckie znaki diakrytyczne na litery łacińskie,
• pozwala zawęzić wynik do początku imienia wpisanego po nazwisku, np. „Kowalski sta”,
• ma tryb „wyszukiwanie przybliżone” dla nazwisk podobnie brzmiących, przydatny przy przeinaczeniach urzędników.

Imiona są zapisane w oryginalnym brzmieniu, dlatego „Stanisław” i „Stanislaus” to dla wyszukiwarki dwa różne imiona. Wpisanie pierwszych liter omija ten problem.

Przykład: nazwisko Ratajski

Wyszukiwanie nazwiska Ratajski 7 października 2026 r. dało 214 wyników. Większość mężczyzn i ich rodzin ma karty w jednostce o sygnaturze 14979, ułożone kolejno (karty 32, 33, 34 i dalej). Wyniki pokazują od razu kilka cech całej kartoteki:

• kobiety występują pod nazwiskiem męża z dopiskiem o nazwisku rodowym, np. „Baginski z d. Ratajska” w jednostce 14248, więc jedno wyszukiwanie znajduje też córki z innymi nazwiskami po ślubie;
• ten sam rdzeń zapisano jako Ratajski, Ratayska i Rataÿski;
• imiona mają formy niemieckie (Johann, Franz, Ignatz) i polskie (Jan, Franciszek, Józef), zależnie od czasu wpisu.

Przy częstym nazwisku warto od razu zawęzić wynik do imienia, a potem przejrzeć sąsiednie karty tej samej jednostki: rodzina mieszkająca w Poznaniu często ma karty jedna obok drugiej.

Dlaczego karta nie zastępuje aktu

Archiwum zaznacza, że dane z kartoteki należy traktować jako wtórne źródło informacji. Datę i miejsce urodzenia wpisywano z deklaracji lub dokumentu okazanego przy meldunku, a nazwiska i nazwy miejscowości zdarzają się przeinaczone. Karta wskazuje więc, gdzie szukać aktu urodzenia, ślubu czy zgonu, ale go nie zastępuje. Gdy karta podaje miejsce urodzenia poza Poznaniem, akt będzie w księgach tamtej parafii lub tamtego urzędu stanu cywilnego.

Adresy z karty pozwalają za to odszukać rodzinę w książkach adresowych i ustalić, w której parafii mieszkała w danym roku. Dawne nazwy ulic pomaga rozszyfrować zestawienie zmian nazw.

Dostęp spoza Polski

Serwis e-kartoteka uprzedza, że czasowe ograniczenia Szukaj w Archiwach mogą utrudniać wyświetlanie skanów osobom łączącym się spoza Polski. Indeks nazwisk działa wtedy dalej, a sygnaturę i numer karty można przekazać archiwum w zamówieniu kopii.

Źródła

• e-kartoteka.net - o projekcie
• e-kartoteka.net - wskazówki wyszukiwania
• Archiwum Państwowe w Poznaniu - zasady udostępniania

Źródła sprawdzone 7 października 2026 r.