Wybierz osobę, o której chcesz wiedzieć więcej. Może interesuje Cię młodość babci, zawód dziadka albo dom, w którym dorastał tata. Zamiast od razu szukać kilkunastu pokoleń, przygotuj krótką opowieść o jednym fragmencie życia.
Wybierz pytanie, na które naprawdę chcesz odpowiedzieć
Pytanie „kim byli moi przodkowie?” jest ogromne. „Gdzie babcia chodziła do szkoły?” daje punkt zaczepienia: miejscowość, przybliżone lata i możliwy dokument. Zapisz temat na górze kartki lub w notatce w telefonie. Pod nim dodaj to, co już wiesz, i to, co wymaga sprawdzenia.
Przeprowadź rozmowę bez pośpiechu
- Zapytaj, jak wyglądał zwykły dzień, droga do szkoły lub pierwszy dzień w pracy.
- Poproś o nazwy miejsc i imiona osób ze zdjęć. Zapisz także dawne nazwy i przezwiska.
- Uzgodnij nagranie rozmowy. Jeśli rozmówca woli notatki, uszanuj ten wybór.
- Nie naciskaj na tematy, do których bliska osoba nie chce wracać.
Po rozmowie zapisz, kto opowiadał, kiedy i czy mówił o własnych przeżyciach, czy o historii zasłyszanej. Rozbieżne wspomnienia zachowaj obok siebie. Nie trzeba rozstrzygać ich podczas rodzinnego spotkania. Więcej pytań znajdziesz w poradniku wywiadu rodzinnego.
Znajdź jeden ślad, który można sprawdzić
Obejrzyj odwroty fotografii, stare świadectwa, korespondencję i legitymacje. Zrób kopię całego dokumentu, a dopiero osobno zbliżenie szczegółu. Oryginały zostaw w rodzinnych zbiorach; nazwa pliku powinna pomóc ustalić, czyj to dokument i skąd pochodzi. Nie wpisuj niepewnej daty jako pewnej.
Złóż małą opowieść
Przygotuj jedną stronę: fotografia, pięć zdań o osobie, fragment wspomnienia i lista źródeł. Wskaż, co jest potwierdzone, a co pozostaje pytaniem. Taki rezultat łatwiej omówić z rodziną niż wielkie drzewo pełne niesprawdzonych nazwisk.
Przed udostępnieniem opowieści w internecie uzgodnij z żyjącymi osobami zakres publikowanych informacji i zdjęć. Dokładne adresy, numery dokumentów i prywatne rodzinne sprawy nie są potrzebne, by opowiedzieć ciekawą historię.
Co dalej?
Jeśli masz już miejsce i datę, przejdź do planu pierwszych poszukiwań. Jeżeli pojawiają się dwa sprzeczne przekazy, zobacz jak oceniać źródła.