Nasi Przodkowie · Biblioteka wiedzy

Archiwa

Znajdź drogę od rodzinnego pytania do dokumentu. Poznaj różnicę między wyszukiwarką, zbiorem archiwalnym i zamówieniem kopii.

Nowe artykuły w dziale

Który dokument, która instytucja?

Właściwe miejsce poszukiwań zależy od rodzaju dokumentu, miejscowości i okresu. Księga metrykalna, akta szkolne i dokumenty dotyczące służby wojskowej mogły trafić do różnych instytucji. Dlatego zacznij od opisania dokumentu, a nie od wysłania tego samego pytania do wielu archiwów.

Cztery rodzaje przechowawców

Archiwa państwowe tworzą sieć z centralą i oddziałami; przechowują między innymi dawne księgi metrykalne przekazane przez urzędy stanu cywilnego, akta urzędów, sądów, szkół i gmin. Archiwa kościelne, diecezjalne i parafialne, mają księgi kościelne, których nie oddano państwu, oraz dokumenty własne parafii. Urzędy stanu cywilnego przechowują akty młodsze: urodzenia przez sto lat, małżeństwa i zgony przez osiemdziesiąt, zanim przekażą je do archiwum. Czwarta grupa to przechowawcy dokumentacji pracowniczej: akta osobowe kolejarzy, robotników i urzędników nie trafiały do archiwów państwowych automatycznie, o czym mówi portal Kolej.

Osobne ścieżki mają dokumenty wojskowe, opisane w portalu Wojsko, oraz dokumenty z terenów, które po 1945 roku znalazły się poza Polską; te bywają w archiwach innych państw i w archiwach polskich jednocześnie.

Przydatne punkty startowe

  • Szukaj w Archiwach - opisy materiałów archiwalnych i dostępne kopie cyfrowe. Sam opis nie oznacza, że dokument został zeskanowany.
  • Archiwa Państwowe: genealogia - omówienie rodzajów źródeł i miejsc prowadzenia poszukiwań.
  • Geneteka - indeksy metrykalne Polskiego Towarzystwa Genealogicznego; wynik jest wskazówką do odnalezienia właściwego zapisu.

Co przygotować przed kontaktem

Zanotuj miejscowość i jej dawne nazwy, przybliżony rok, rodzaj zdarzenia oraz dane osoby. Jeżeli znasz zespół, sygnaturę i numer aktu, dołącz je do pytania. Jeśli ich nie znasz, wyraźnie rozdziel to, co potwierdziłeś, od tego, czego dopiero szukasz.

Dwa nowe poradniki działu dotyczą właśnie tej warstwy pracy: jak zapisać adres dokumentu, żeby dało się do niego wrócić, i jak prowadzić dziennik poszukiwań, w tym korespondencji z instytucjami.

Opis, skan, odpis

Opis archiwalny mówi, jaki materiał istnieje i gdzie jest przechowywany. Skan jest kopią obrazu dokumentu. Urzędowy odpis lub zaświadczenie to osobny rodzaj dokumentu, który może wymagać innej procedury. Przy zamówieniu nazwij dokładnie rezultat, którego potrzebujesz.

Korzystanie z zasobu w czytelni jest według informacji Archiwów Państwowych bezpłatne; kwerenda wykonana przez archiwum i kopie mogą być płatne. Ograniczenia dostępu dotyczą konkretnych kategorii dokumentacji, nie całego zasobu; opisuje je opracowanie o dostępie do materiałów archiwalnych.

Źródła i dalsza lektura