Nasi Przodkowie to niezależny portal wiedzy. Publikujemy opracowania redakcyjne; oficjalne teksty przepisów i komunikaty znajdziesz w podlinkowanych źródłach urzędowych.
Po co genealogowi prawo
Większość pytań, na które odpowiada ten dział, brzmi podobnie: dlaczego urząd odmówił mi odpisu, dlaczego akt sprzed stu lat jest jeszcze w urzędzie stanu cywilnego, a nie w archiwum, i co wolno mi opublikować o krewnych. Odpowiedzi nie są kwestią uznania urzędnika, tylko przepisów, które da się przeczytać. Dział wskazuje, które to przepisy, i tłumaczy je na sytuacje z poszukiwań rodzinnych.
Dostęp do rodzinnych dokumentów
Akty stanu cywilnego: USC czy archiwum?
Okresy przechowywania, uprawnienia do odpisu i wskazówki przed kontaktem z urzędem.
Czytaj dalej →Dostęp do materiałów archiwalnych
Czytelnia, kopia, urzędowe potwierdzenie i ograniczenia udostępniania.
Czytaj dalej →Pytania, na które odpowiadają przepisy
Gdzie jest akt. Prawo o aktach stanu cywilnego wyznacza okresy, po których urząd przekazuje księgi do archiwum państwowego: sto lat dla aktów urodzenia, osiemdziesiąt dla małżeństw i zgonów, liczone od końca roku sporządzenia. Młodszy akt jest w urzędzie, starszy w archiwum, z wyjątkami opisanymi w opracowaniu.
Kto może dostać odpis. Ustawa wymienia osoby uprawnione, między innymi wstępnych, zstępnych i rodzeństwo, oraz osoby wykazujące interes prawny. Ciekawość genealogiczna nie jest interesem prawnym, ale pokrewieństwo w linii prostej wystarcza.
Co wolno publikować. Przepisy o ochronie danych osobowych dotyczą osób żyjących. Dane osób zmarłych nie podlegają RODO jako takie, choć dokument o zmarłym może zawierać dane żyjących. Informacje o żyjących krewnych, zwłaszcza dokładne daty, adresy i dokumenty, wymagają ich zgody, zanim trafią do publicznego drzewa. Osobne zagadnienia dotyczące danych genetycznych opisuje portal DNA.
Podstawowe źródła urzędowe
- Prawo o aktach stanu cywilnego - karta ustawy w ELI
- Ustawa o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach - ELI
- RODO - tekst w EUR-Lex
- Archiwa Państwowe - zasady korzystania z zasobu
Opracowania prawne w praktyce
Sprawdź datę weryfikacji źródeł i wskazany przepis. Karta aktu w ELI pozwala przejść do tekstu oraz informacji o zmianach. Dla konkretnej sprawy zestaw ogólną zasadę z rodzajem dokumentu, datą jego sporządzenia i odpowiedzią instytucji, która go przechowuje. Dział obejmuje polskie przepisy; dokumenty z innych państw wymagają osobnego sprawdzenia.
Granice opracowań prawnych
Opracowania nie są poradą prawną i nie zastępują jej w sporze z urzędem. Nie omawiamy orzecznictwa, nie oceniamy konkretnych decyzji i nie podpowiadamy, jak obejść ograniczenie, które ustawa przewiduje celowo. Gdy przepis się zmienia, aktualizujemy opracowanie i datę weryfikacji, ale między zmianą a aktualizacją może upłynąć czas, dlatego zawsze sprawdź tekst urzędowy.
Uwagi do podstawy prawnej zgłaszaj przez kontakt z redakcją. Podaj adres artykułu, przepis i źródło zmiany.