Nowe artykuły w dziale
Metryki
Akt zgonu w genealogii: co sprawdzić poza datą
Zmarły, zgłaszający i pozostawiona rodzina. Jak odróżnić treść dokumentu od własnych wniosków.
Metryki
Akt małżeństwa: dwie rodziny w jednym dokumencie
Narzeczeni, rodzice i świadkowie. Lista pytań, z którą łatwiej uporządkować informacje z aktu ślubu.
Dokument jako punkt wyjścia
Akt urodzenia lub wpis chrztu może wskazać rodziców, miejsce zamieszkania rodziny, zawód ojca i osoby obecne przy sporządzeniu zapisu. Żeby wykorzystać te informacje, trzeba odróżnić datę zdarzenia od daty rejestracji oraz sprawdzić, kogo opisuje każda część dokumentu.
W tym dziale uczymy czytać trzy podstawowe akty: urodzenia, małżeństwa i zgonu. Każdy z nich ma własną logikę i własne pułapki, ale zasada jest wspólna: wypisz wszystko, co zawiera dokument, w formie, w jakiej to zawiera, i dopiero potem wyciągaj wnioski.
Najpierw ustal rodzaj źródła
Pod nazwą „metryka” spotkasz różne źródła: księgę kościelną, akt stanu cywilnego, odpis urzędowy lub indeks opracowany przez wolontariusza. Nie są one zamienne. Zapis chrztu dotyczy obrzędu religijnego; akt urodzenia rejestruje urodzenie. W jednym dokumencie mogą występować obie daty, ale nie należy tego zakładać bez przeczytania wpisu.
Trzy systemy rejestracji
To, jak wygląda akt i gdzie dziś leży, zależy od państwa, pod którym powstał. W Królestwie Polskim akty stanu cywilnego spisywał proboszcz jako urzędnik cywilny, w ciągłej narracji, po polsku, a od 1868 roku po rosyjsku. W Galicji podstawą pozostały księgi kościelne w rubrykach, zwykle po łacinie. W zaborze pruskim od 1874 roku działały świeckie urzędy stanu cywilnego z niemieckimi formularzami, obok ksiąg kościelnych. Zanim zaczniesz czytać, ustal, w którym z tych systemów żyła rodzina; pomaga w tym przewodnik po podziałach historycznych.
Język dokumentu nie jest przeszkodą nie do przejścia. Akty pisano według stałych formuł, więc po odczytaniu kilku wpisów z tej samej księgi rozpoznasz, gdzie stoi imię ojca, a gdzie wiek matki, nawet nie znając języka. Trudność zaczyna się przy nazwiskach i miejscowościach, i o tym mówi artykuł o wariantach zapisu nazwiska.
Zapisz więcej niż samo nazwisko
- Miejscowość, instytucję lub parafię oraz rodzaj księgi.
- Rok, numer aktu, stronę i sygnaturę, jeśli ją znasz.
- Treść danych o rodzicach, świadkach i miejscu zamieszkania.
- Dopiski na marginesie oraz fragmenty, których nie udało się odczytać.
Dopiski na marginesie zasługują na osobną uwagę. Przy akcie urodzenia bywa wzmianka o późniejszym małżeństwie albo zgonie, przy akcie małżeństwa o rozwodzie, przy każdym o sprostowaniu. To zapisy dodane po latach przez urząd, często jedyny ślad zdarzenia, którego aktu nie znajdziesz w tej księdze.
Wskazówki do znalezienia księgi znajdziesz w dziale Archiwa, a o tym, gdzie przechowywany jest akt sprzed lat i kto może otrzymać jego odpis, mówi dział Prawo. Jeśli dopiero zaczynasz, przeczytaj najpierw plan pierwszych poszukiwań.